Voor het isoleren van woningen zijn subsidie en ondersteuning beschikbaar. Hoewel een deel van de inwoners hier gebruik van maakt, blijft een andere groep achter. Studenten Thijs Neefs, Robin van Goch en hun projectgroep richtten zich op inwoners in energiearmoede. Dit zijn mensen die de financiële steun voor verduurzaming hard nodig hebben, maar niet aanvragen. Thijs legt uit: ‘Dat kan verschillende redenen hebben, zoals wantrouwen richting de overheid of de angst dat de subsidie toch terugbetaald moet worden. Aan ons de uitdaging om hen te motiveren om hier tóch gebruik van te maken.’
Definitie van de doelgroep
Al snel bleek dat het lastig was om de doelgroep vast te stellen. Tijdens het eerste gesprek op het gemeentehuis kwam de vraag direct op tafel: over wie hebben we het precies? ‘Energiearmoede is moeilijk te definiëren,’ vertelt Robin. ‘Formeel kun je kijken naar mensen die energietoeslag ontvangen, maar de gemeente heeft geen zicht op de inkomsten van al haar inwoners. Bovendien wonen deze inwoners niet in één specifieke wijk, maar verspreid over de gemeente.’
Een kijkje in de praktijk
Eén van de projectdoelen was om te onderzoeken wie er al wél contact heeft met de doelgroep en welke kennis zij hebben over hen. De studenten gingen onder andere in gesprek met welzijnsorganisatie Lumens en de energiecoaches van Energiehuis Slim Wonen. Thijs: ‘Zij hebben dagelijks contact met deze inwoners. We vroegen hoe zij hen bereiken en motiveren om gebruik te maken van ondersteuning.’ Uit die gesprekken bleek dat brieven van de gemeente vaak blijven liggen. Pas wanneer er iemand persoonlijk langskomt om de brief te bespreken, komt het proces echt op gang.
Terug naar de basis: huisbezoeken
Met de design thinking-methode ontwikkelden de studenten acht verschillende werkwijzen om de doelgroep te bereiken. Robin: ‘We bedachten creatieve outside-the-box oplossingen, zoals een pop-up bus die verschillende wijken bezoekt.’ Maar de professionals uit de praktijk waren direct duidelijk: ‘Leuk bedacht, maar deze doelgroep ga je daar niet mee bereiken. Inwoners met energiearmoede leven vaak geïsoleerd en stappen niet zomaar op zo’n bus af.’
De conclusie was helder: huisbezoeken waarbij je mensen stap voor stap begeleidt werken het beste. Thijs: ‘Wij adviseren de gemeente daarom om de professionals met de juiste ingangen in te blijven zetten en het proces in kleine, behapbare stukjes op te delen.’
Kansen voor de toekomst
Robin ziet ook mogelijkheden voor andere beleidsterreinen. ‘We keken nu naar het bereiken van mensen voor woningverduurzaming, maar straks speelt dezelfde vraag bij circulariteit of afvalvermindering. Als je deze groep inwoners nú weet te vinden en het contact vasthoudt, valt er in de toekomst veel te winnen op andere duurzaamheidsthema’s.’
Turbulentie in de opleiding
Docent Serge Verwiel kijkt met trots terug op de negende editie van Serious Game. Avans werkt al negen jaar samen met gemeenten in dit project. ‘We bouwen bewust turbulentie in met interventies,’ legt Serge uit. ‘Ineens moeten studenten bijvoorbeeld naar een bewonersbijeenkomst in een wijk die van het gas af gaat. Zo gaat het in de praktijk ook: er verschijnen altijd nieuwe uitdagingen op je pad.’
Wanneer een groep studenten denkt de oplossing te hebben, stelt Serge altijd de cruciale vraag: ‘Heb je ook draagvlak? De verschillende actoren (stakeholders) moeten wel achter je plannen staan.’
Jouw participatievraagstuk in de Serious Game?
Ben jij als gemeente op zoek naar frisse inzichten voor jouw uitdagingen rond de energietransitie? In november start de tiende jubileumeditie van Serious Game. Avans Hogeschool zoekt altijd gemeenten die als opdrachtgever willen meedoen. Heb je een uitdagend participatievraagstuk? Meld je dan aan door te mailen naar Serge Verwiel via scr.verwiel@avans.nl.