Michiel Hendrikx, beleidsadviseur Milieu & Duurzaamheid, werkt al bijna 25 jaar bij de gemeente. ‘Wij zijn een plattelandsgemeente. De warmtedichtheid die Helmond en Eindhoven hebben door woningbouw, die hebben wij niet.’ Daarmee is de opgave in een rurale gemeente misschien nog wel groter dan in de stad. ‘Dat dwingt ons om creatief te zijn, buiten de gebaande paden te denken en te pionieren.’
Frisse wind door Heeze-Leende
Om die creativiteit te stimuleren, verzamelde Michiel een team van frisse duurzaamheidscollega’s om zich heen. Bart Boel is een van hen. ‘In gemeenteland zit ik er met 2,5 jaar pas net bij, maar in Heeze-Leende hoor ik inmiddels al bij het meubilair.’ Met een flinke dosis lef startte het team het project Netbewuste wijk Leenderstrijp.
De aanleiding lag in Leenderstrijp, een buurtschap van Heeze-Leende. Michiel: ‘Een ontwikkelaar ging hier op zoek naar een plek om windenergie op te wekken.’ Toen de plannen voor onrust onder bewoners zorgden, greep de gemeente in. ‘De inwoners waren niet tegen energietransitie, maar wel tegen windmolens.’ Samen gingen bewoners en gemeente om tafel op zoek naar een alternatief.
In de dorpskroeg werd het idee voor de Netbewuste wijk Leenderstrijp gepitcht. Michiel: ‘Na het doorlopen van vier fases, kwamen we tot drie scenario’s om Leenderstrijp van het aardgas te krijgen, zonder het elektriciteitsnet te zwaar te belasten.’ Inwoners reageerden enthousiast en nog diezelfde avond werd een werkgroep opgericht.
Waterstof, groengas en ijzerpoeder
In de daaropvolgende onderzoeksfase werden drie scenario’s bekeken: elektriciteit en waterstof, groengas en het ‘stokpaardje’ ijzerpoeder. Bij dit laatste scenario wordt ijzerpoeder ingezet als energiedrager. Bart legt uit: ‘Door ijzerpoeder te verbranden ontstaat warmte, die via een warmtenet kan worden gebruikt voor de verwarming van woningen. Zo wordt warmte opgewekt zonder het stroomnet extra te belasten.’ Een extern bureau rekende alle scenario’s door. Dat leverde veel nieuwe inzichten op, maar de conclusie is helder. Michiel: ‘Leenderstrijp is simpelweg te klein. De warmtevraag bleek onvoldoende om de businesscase voor een warmtenet, met name in het ijzerpoeder-scenario, rond te krijgen.’
Duurzaamheid doe je samen
Maar voor Heeze-Leende is dat geen eindpunt. Integendeel. ‘Duurzaamheid is nieuw, we hebben dit allemaal nog nooit gedaan,’ zegt Michiel. ‘Dat vraagt om pionieren, lef tonen en soms de kaders oprekken.’ Bart vult aan: ‘We hebben dé oplossing voor de warmtetransitie in Leenderstrijp nog niet gevonden, maar we hebben wel de sociale cohesie aangewakkerd en de betrokkenheid van bewoners vergroot.’ De gemeente kiest er bewust voor om de energietransitie mét inwoners vorm te geven. ‘Duurzaamheid is meer dan ‘groen’ en ‘energie’. Het is een langdurig traject dat we alleen samen kunnen doen. Participatie en gemeenschapszin zijn niet de makkelijkste weg, maar wel de duurzaamste.’
En die weg bewandelt de gemeente Heeze-Leende niet alleen. ‘In de regio kennen ze me inmiddels wel,’ zegt Michiel met een glimlach. ‘Die Hendrikx met zijn wilde ideeën houden we in de gaten.’ Hij ziet kansen voor meer samenwerking. ‘Toen ik hoorde dat buurgemeenten Someren en Cranendonck ook ijzerpoederverbranding op het oog hebben als mogelijke vervanger van aardgas, heb ik meteen voorgesteld om kennis en ideeën uit te wisselen.’
Inspiratie uit de slimste regio van Nederland
Elkaar inspireren als MRE-gemeenten is volgens Michiel en Bart essentieel. ‘We zijn de slimste regio van Nederland en we hebben alle kennis en kunde om samen te innoveren. Het enige wat we soms nodig hebben, is lef,’ zegt Michiel. Bart knikt: ‘Sommige ideeën staan nog in de kinderschoenen. Hoe mooi is het als we die samen verder kunnen brengen?’
Hun oproep is dan ook duidelijk: wil je gezamenlijk projecten oppakken, heb je ideeën of wil je meedenken met een andere gemeente? Neem contact op met Michiel of Bart. ‘Wij willen ook geïnspireerd worden door andere gemeenten. Wat doen jullie? Zonder onze collega’s in de regio zijn we niets!’