Bij binnenkomst ontvingen collega's van de 21 MRE-gemeenten, leden van de provincie en samenwerkingspartners zoals TenneT en Enexis een bingokaart. Opdracht: ga in gesprek met iemand met bijzondere schoenen, iemand van een andere gemeente, iemand die met het ov is gekomen, iemand die jou inspireert op het gebied van energietransitie en meer. Claudia van Berge Henegouwen had als eerste bingo. Haar tactiek? 'Ik ben als een vlinder de zaal rondgegaan en heb met 7 mensen gesproken, van iemand met opvallende schoenen tot Luc Megens van gemeente Someren over hun windproject.'
Terugblik en vooruitblik: RES 2.0
Na de kennismakingsbingo opende dagvoorzitter Menno van Tartwijk de plenaire sessie en ging in gesprek met Ronald Kraus, projectleider RES 2.0. Hij vertelde wat de RES 2.0 inhoudt en welke stappen we de komende periode gaan zetten om deze op te stellen. ‘We gaan het bod van 2 TWh aan duurzame opwek in de RES 1.0 niet halen vóór 2030, maar we weten allemaal dat we duurzame opwek wél nodig hebben voor een toekomstbestendig energiesysteem. In de RES 2.0 gaan we samen afspraken maken over hoe we bouwen aan een energiesysteem dat niet alleen duurzaam is, maar ook de groei van de regio goed ondersteunt’.
Dat doet Ronald niet alleen. Menno nodigde alle aanwezigen uit om als consultant mee te denken. Wat mag er in de RES 2.0 niet ontbreken? De zaal reageerde direct: 'Bedrijven betrekken, seizoensopslag, veiligheid en energierechtvaardigheid!' Ook de volgende vraag kon op veel respons rekenen. Hoe wordt de RES 2.0 een belangrijk document in jouw werk? Thijs Staal van gemeente Someren: 'De RES 2.0 wordt de leidraad voor ons lokale duurzaamheidsbeleid.' Precies het doel, bevestigde Ronald: 'Het bevat alle afspraken om de beweging samen in gang te zetten.'
Tot slot: hoe zorgen we ervoor dat bestuurders de RES 2.0 echt omarmen? Een collega uit Veldhoven: 'Het moet niet alleen om ambities gaan, maar vooral om de noodzaak die onderstreept moet worden. Wat gebeurt er als we het níet doen? We moeten de feiten in beeld brengen en cijfermatig de consequenties van onze keuzes laten zien.'
De energietransitie: het moet en het kan
Gastspreker prof. dr. André Faaij, expert in duurzame energie en transities in de energievoorziening, liet zien waarom de energietransitie nú gemaakt moet worden. 'Kijk naar onze huidige situatie: oorlogen, cyberaanvallen en stijgende energiekosten. Als we de klimaatverandering niet aanpakken, heeft dat enorme gevolgen voor ons bruto nationaal product.' Een nieuw, duurzaam en betaalbaar energiesysteem is dus écht nodig. 'De energietransitie moet en het kan, als je het op een slimme manier doet.'
Om tot een duurzaam energiesysteem te komen, stelde hij drie voorwaarden:
- Alle opties dragen bij. Sluit geen enkele energiebron uit en houd een open blik.
- Ga innoveren. Door nieuwe, slimmere oplossingen dalen ook de kosten.
- Optimale planning én implementatie.
Vooral dat laatste is voor André een belangrijk speerpunt. 'Laat je inspireren door Denemarken. Daar noemen ze de minister die zich bezighoudt met duurzaamheid en klimaat, de minister voor de implementatie van het groene akkoord. Dat kunnen jullie ook zijn!'
Deelsessies
Hierna volgden twee deelsessies naar keuze: Energieperspectief 2050, Ontdek de kracht onder onze voeten, Kempen Energie, Niemand in de kou, Aanpak netcongestie, Gesprekstafel Warmte of Deepdive isolatie. In dit verslag lichten we twee sessies uit.
Energieperspectief 2050
Noor Corpeleijn en Lusanne Bouwmans van Provincie Noord-Brabant presenteerden het Brabantse Energieperspectief 2050. Lusanne legde uit: 'Het is een strategisch kompas voor het energiebeleid van de provincie voor de komende 25 jaar. Hiermee geven we Brabantse gemeenten duidelijkheid om slimme keuzes te maken en over de rol van de provincie.' Het perspectief is nodig omdat er veel veranderd is: technologisch, politiek én in de energiemix. 'Voorheen lag de nadruk op fossiele brandstoffen en aardgas', aldus Noor. 'Maar in de toekomst wordt elektriciteit de backbone van ons energiesysteem, met ruimte voor waterstof, groen gas en warmte.'
Met 9 Brabantse aanpakken — van warmte en besparen tot kernenergie en batterijopslag — pakken we nu door. 'We weten vandaag niet wat de oplossing voor morgen is', erkende Lusanne. 'Het is ingewikkeld en we kunnen niet altijd zo concreet zijn als we zouden willen, maar wat we wél kunnen doen is aan de slag gaan.' De komende twee jaar worden alle 9 aanpakken gereed gemaakt voor uitvoering.
Brainport aanpak netcongestie
De deelsessie over de Brainport-aanpak netcongestie startte net zo pragmatisch als dat de MRE werkt aan het vollopende elektriciteitsnetwerk. Sven Huysmans nam de aanwezigen, op z'n Vlaams, in draf door de presentatie. 'Waar het om draait: netcongestie is de rem op de schaalsprong en verduurzaming van Brainport. Lossen we dit niet op, dan kunnen we geen woningen meer bouwen.' Om de knelpunten in de regio aan te pakken, is een lijst van 13 maatregelen opgesteld, verdeeld in vier thema’s: meer inzicht krijgen, sneller bouwen, beter benutten en programmeren voor de lange termijn.
In de zaal hingen posters met alle maatregelen, van netbewust laden en congestiemanagement tot alternatieve transportrechten. Op post-its gaven deelnemers hun input op de vragen: Wat kan jij doen? En wat heb jij nodig? Zo bleek er behoefte aan meer openheid van de netbeheerder en een duidelijke boodschap voor bewoners. Zelf kunnen gemeenten hun rol pakken, campagnes voeren en bouwbedrijven betrekken. Alle input wordt meegenomen in de Brainport-aanpak netcongestie.
Wat neem je mee?
Aan het einde van de middag vroeg Menno de aanwezigen wat ze meenemen naar huis. Een deelnemer van de sessie 'Niemand in de kou': 'In mijn werk sta ik minder dichtbij inwoners, ik richt me vooral op de lange termijn. Tijdens de deelsessie vertelden de Energiebank en FixBrigade over hoe zij achter de voordeur komen bij mensen met energiearmoede. Dat ga ik toepassen in mijn werk: eerder met mensen om tafel gaan zitten voor wie we ons werk doen.'
Barbara Van der Ploeg van de Federatie van energiecoöperaties leerde aan de gesprekstafel warmte over mini-warmtenetten. 'Dat vond ik een interessante oplossing. Samen met je buren kun je je eigen mini-warmtenet maken. De kosten én de opbrengst deel je samen. Ik vind dit een goed voorbeeld van wat hoogleraar André vandaag zei: alle oplossingen tellen.'
De laatste woorden van de middag waren voor Barbara Marcus, programmaregisseur energietransitie van de MRE. 'De Samenwerkdag is voor mij een extra stimulans om met elkaar in gesprek te gaan over de energietransitie. En nog belangrijker: we moeten gewoon aan de slag! Pionieren en innoveren. Wie weet loopt het niet meteen volgens plan, maar laten we niet blijven afwachten en onderzoeken. We moeten gewoon gaan doen! En daarvoor hebben we vandaag weer nieuwe verbindingen gelegd.'
Alle presentaties zijn terug te vinden op Energiewerkplaats Brabant.