Het gesprek met Jan Rots, projectleider bosbeheer bij Bosgroep Zuid Nederland, vindt iets later plaats dan gepland. ‘Gisteren brak er brand uit in het bos in Oirschot. Ik wilde vanmorgen eerst even kijken hoe de natuur erbij lag.’ In opdracht van gemeente Bladel begeleidt hij de natuurcompensatie rondom Windpark De Pals. De bosbrand is volgens Jan een teken van de extremen waar natuurgebieden steeds vaker mee te maken krijgen. ‘Hier hebben we het laatste nog niet van gezien, ook niet in de Metropoolregio Eindhoven.’
Meer dan wettelijke natuurcompensatie
Verdroging van het landschap en ontwatering zijn grote en urgente uitdagingen. Dat was voor gemeente Bladel dan ook de reden om bij de realisatie van Windpark De Pals niet alleen de 8,82 hectare wettelijke natuurcompensatie uit te voeren, maar ook aanvullende kwaliteitsmaatregelen te nemen. ‘De wet schrijft voor dat we de schade aan de natuur moeten herstellen,’ legt Jan uit. ‘Maar we doen meer dan dat. We willen het gebied ook mooier en natuurlijker maken, met meer ruimte voor planten en dieren en ervoor zorgen dat het water er beter kan worden vastgehouden en afgevoerd.’
Kruiden- en faunarijk grasland
Aan de hand van het projectplan en de gebiedskaarten legt Jan de drie verschillende deelprojecten uit. ‘Hier bij perceel 5 gaan we naast de wettelijke natuurcompensatie van 2 hectare, in een gebied van nog eens 3,44 hectare kruiden- en faunarijk grasland aanleggen.’ De landbouwgrond wordt omgevormd tot natuurstroken met bomen en struiken. ‘Deze houtsingels geven het gebied meer groen, bieden voedsel en beschutting aan allerlei dieren en zorgen voor variatie in het landschap.’
Oeverherstel Kroonvennen
Het tweede deelproject is het herstel van de oevers van het Middelste Kroonven en het Tjop Venneke. ‘In 2024 waren er extreem hoge waterstanden. Het bos stond onder water en de bomen gingen dood doordat ze langdurig in het water stonden.’ Door deze hoge waterstanden werden de oorspronkelijke contouren van de vennen weer zichtbaar. ‘We gaan drie delen van de oorspronkelijke oevers herstellen. Ook komt er een wandelroute en maken we van een stukje akker een ven. Zo verbeteren we het leefgebied voor bijzondere planten en bloemen langs het water.’
Natuurverbinding voor de gladde slang
Het derde project richt zich op de aanleg van een natuurverbinding tussen het ecoduct Kempengrens en de Nederlandse natuur ten zuiden van de A67. ‘We maken hier een ecologische corridor (groene verbinding) waar de gladde slang en andere soorten die in heidegebieden leven, zich kunnen verplaatsen.’ legt Jan uit. De verbinding loopt tussen de leefgebieden van de gladde slang bij ’t Goor en de Reuselse Moeren. ‘Ook hier brengen we meer variatie aan in het landschap. Door het aanleggen van bos in de randzone ontstaan meer overgangen. Waar overgangen zijn, neemt de biodiversiteit toe, omdat verschillende soorten zich daar kunnen vestigen. Variatie biedt altijd meer kansen dan 100.000 hectare van precies hetzelfde biotoop.’
Planning
De natuurontwikkeling loopt parallel aan de realisatie van het windpark. Jan vertelt: ‘Op dit moment wordt gewerkt aan de aanleg van de infrastructuur: de bouwweg en de stroombekabeling.’ Begin maart 2027 worden de turbines geleverd en opgebouwd. De verwachting is dat Windpark De Pals in september 2027 operationeel is. De wettelijke natuurcompensatie moet uiterlijk in juli 2027 zijn ingericht. Ook de aanvullende kwaliteitsmaatregelen worden de komende periode uitgevoerd.
Blik vooruit: hydrologisch herstel
Jan’s visie voor de toekomst reikt verder dan Windpark De Pals. ‘Zoals ik aan het begin van ons gesprek al zei: we moeten echt werken aan hydrologisch herstel in de Metropoolregio Eindhoven. Alleen zo kunnen we de extremen van extreem droog en extreem nat beter opvangen. Ik vind het belangrijk dat mensen zich realiseren dat dit echt nodig is.’
Bij gemeente Bladel is dat besef volgens Jan goed doorgedrongen. ‘De gemeente zet niet alleen in op bovenwettelijke natuurcompensatie, maar neemt ook verantwoordelijkheid voor het beheer en onderhoud van de nieuwe natuur, zodat de kwaliteit van het gebied ook op de lange termijn behouden blijft.’
Zo wordt Windpark De Pals meer dan alleen een plek voor duurzame energieopwekking. Door tegelijkertijd te investeren in natuurherstel, biodiversiteit en hydrologisch herstel ontstaat een landschap dat beter bestand is tegen de extremen van de toekomst.